Het is maar goed dat identiteit niet meer of minder is dan een op maat gemaakte jas. Je kunt wel eens wat anders aantrekken. Ik zou nooit gekomen zijn waar ik nu ben als ik alles bij het oude en vertrouwde gelaten had. Lees hier mijn verhaal.

Jong en trouweloos

‘Ja, jij wordt nog weleens een kunstenaar’, zei de oude Hendrik de Vries, die over mijn schouders meekeek naar mijn tekening van een gipsmodel. Hij was een kritische, betrokken leraar en expressionistische schilder uit Haarlem (1891-1985). Ik tekende iedere dag, maar niet omdat ik kunstenaar wilde worden. Ik had geen idee dat dit een vak was. Trouweloos zoals jonge mensen kunnen zijn, ben ik zomaar weggebleven bij zijn lessen.

Van Rijkie tot Marij

Mijn naam was Franciscus Cornelia Maria. Mijn moeder hield van jongens en mijn ouders hadden geen meisjesnaam bedacht. Mijn vader kreeg vlak na mijn geboorte - op 12 november 1955 - spijt bij de aangifte in Haarlem en stond erop dat de namenreeks in omgekeerde volgorde werd gezet. Zo werd ik niet veel later gedoopt als Maria Cornelia Francisca. Mijn moeder noemde mij Rijkie, mijn oudere broer noemde mij Michael. Mijn vader, oudste broer en zusjes noemden mij Marijke. Op de kunstacademie volgde Marieke, daarna Isma en veel later Imme. En zo paste ik mijn paraaf in de loop van de jaren ook aan, tot ik dan eindelijk vanaf 2005 Marij werd, zo genoemd door mijn man Lawrence Matthews, vrienden, kinderen en daarmee heb ik eindelijk een naam gekregen.

Beeldacteur

Alles rondom mijn ego wapperde alle kanten op. Daar schuilt trouwens geen gevaar in, zoals sommige mensen denken. Het hebben van een onontwikkeld ego wordt soms gezien als een gebrek aan zelfvertrouwen of bescheidenheid, maar dat is in mijn ogen onterecht. Het spel met identiteit en creativiteit speel ik net zo graag met anderen als in mijn eigen hoofd. Ik ben een beeldacteur, iemand die bewust is van de betekenis van beelden en de verschillende rollen die ik aan kan nemen. Altijd op zoek naar de communicatieve waarde van het beeldend werk, muziek en taal.

"'Het spel met identiteit en creativiteit speel ik net zo graag met anderen als in mijn eigen hoofd.'

Omgevingsvormgever

Op de academie koos ik voor het technische en creatieve beroep van omgevingsvormgeving, kunst en vormgeving in de openbare ruimte. Floor van Dusseldorp was mijn leraar. Ik hield van vormgevingspuzzels waarin veel verschillende factoren en invloeden van anderen een rol spelen. Vertel me alle belangen, ook de meest pragmatische en de tegengestelde, en we proberen er samen uit te komen met een vorm die niemand voor mogelijk heeft gehouden. Direct na mijn opleiding mochten Yvonne Keijser en ik, in co-productie met jongeren, gaan puzzelen om twee toegepaste kunstwerken te maken in de openbare ruimte van Utrecht.

Oprichter Maanzaad

Beeldend kunstenaar Trees Limburg bleek, net als ik, vrij gemakkelijk uit haar comfortzone te stappen om een avontuur aan te gaan met een andere vormgevers en culturen. Vanaf 1986 werkten we regelmatig samen. In 1993 richtten we Stichting Maanzaad op. Maanzaad heeft veel samenwerkingen gerealiseerd tussen beeldend kunstenaars, muzikanten en podiumartiesten uit heel Nederland. Veel fantastische mensen hebben een grote en minder grote rol gespeeld in Maanzaad-producties en hun eigen unieke bijdrage geleverd. Een belangrijk iemand wil ik hier noemen: Roeland Jansen. Hij is de penningmeester van Maanzaad en heel erg betrokken. Hij bewaakt mijn enthousiasme, beschermt me om dingen zomaar weg te geven.

Sterke innerlijke drive

Naast alle mixed-mediaproducties en andere projecten die ik onder meer voor Maanzaad heb gedaan, ben ik altijd voor mezelf en publiek blijven schilderen. In de twintigste eeuw waren er stromingen, je kon met de avant garde meelopen. Tegenwoordig is het landschap van Nederlandse schilders diffuus en dit heb ik omarmd als mijn wereld. Het past juist goed bij mij om vanuit een sterke innerlijke drive mijn eigen weg te bewandelen, me niet af te zetten tegen anderen en niet achter iemand aan te lopen. Mijn werk leeft en ik kan het goed verspreiden. Het is van waarde voor anderen en voor mijzelf.

Werk

Een van de meest wijdverbreide producties van Nielen was het ontwerp in 2000 van een oversteekverkeerslicht ‘Sofie van Amersfoort’. https://nl.wikipedia.org/wiki/Sofie_(verkeerslicht). Sofie werd opgemerkt door het ‘Canadian Museum for Human Rights’, ‘The Telegraph Magazine’ in Engeland en het ‘Discovery Museum’ in Kerkrade. Sofie werd snel na de aanvankelijk anonieme verrassende lancering één van de stadsiconen van Amersfoort.

Met het project ‘Imme’ ging ze in 2009 met een filmdocumentairemaker Jotja Bessems https://www.jotjabessems.nl en bibliothecaresse Silvia Volkert naar Indonesië. De presentaties van deze productie waren o.a. te  zien in ‘Salihara’, cultureel centrum in Jakarta, museum ‘Maluku’, het museum ‘Dr8888’ in Drachten en het ‘’Centraal Museum’ in Utrecht.

In 2013 realiseerde ze samen met Doris Nielen, Ishak Önen https://onen.nl en Roeland Jansen een verplaatsbaar ‘Paviljoen pOp’ https://www.duic.nl/cultuur/cultuur/21404/paviljoen-pop-westplein-opent-deuren-tijdens-nieuwjaarsduik. Deze werd speciaal ontworpen en gebruikt voor de overgangsperiode van het Westplein in naar het Lombokplein in Utrecht. In 2018 werd dit paviljoen duurzaam verplaatst naar een woonwijk in Eindhoven en functioneert daar als buurtkamer.

In 2024 werd Nielen uitgenodigd door Culturele Zaken Gemeente Utrecht afdeling Gemene Grond https://gemenegrond.nl om een tijdelijke interventie te doen op het Westplein. Ze plaatste een reusachtige bolster van de pionier-bloem Maanzaad op het toekomstig Lombokplein om daarmee de aandacht te vestigen op het te ontwikkelen gebied, maar ook om te verwijzen naar een podcast waarin 12 toekomstkijkers (ontwerpers en stedenbouwkundigen) waren uitgenodigd om hun verhaal en visie te laten horen over dit deel van het stationsgebied in Utrecht. Poppy seed Podcast https://gemenegrond.nl/projecten/poppy-seed.

Films

2018 'Kroon voor Lombok', Utrecht https://www.youtube.com/watch?v=4HmkGf3Nj5I

2022 ‘De wereld een draad’ film van Jan Ketelaars met o.a. Dion Nijland, Maarten Doorman, Michiel Bijmans https://www.youtube.com/watch?v=blIqAn2_0SY

2022 'Play & Rules – Stop-motion film i.s.m. Hans Hasebos en Lawrence Matthews https://www.youtube.com/watch?v=yQcZKu6VN3w